Info: Ο Παντελής Χατζηκωνσταντίνου γεννήθηκε το 1983 στην Κοζάνη. Σπούδασε στο τμήμα Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων και Ανάπτυξης του Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης και συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο Πειραιά στο πρόγραμμα MBA-TQM, του τμήματος Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων. Στο παρελθόν έχει εργαστεί ως σύμβουλος επιχειρηματικής ανάπτυξης κι ως σύμβουλος διαχείρισης Ποιότητας. Από το 2009 έχει ξεκινήσει τη δίκη του επιχείρηση παροχής ανάλογων συμβουλευτικών υπηρεσιών σε επιχειρήσεις. Από το 2010 είναι επιθεωρητής συστημάτων διαχείρισης ποιότητας ISO 9000, ενώ από το 2006 είναι μέλος του οικονομικού επιμελητηρίου Ελλάδος και κάτοχος αδειών ασκήσεως επαγγέλματος Οικονομολόγου και Λογιστή – Φοροτεχνικού Β’ Τάξης.

• Γιατί να απευθυνθεί κάποιος σήμερα σε έναν σύμβουλο επιχειρήσεων;

Γιατί οι ανάγκες της σύγχρονης επιχείρησης είναι περισσότερες από ποτέ και οι συνθήκες στην αγορά μεταβάλλονται συνεχώς. Με δεδομένο ότι το περιβάλλον στο οποίο δραστηριοποιείται μια επιχείρηση δεν είναι στατικό, η επιχείρηση και κατά συνέπεια οι άνθρωποι της θα πρέπει να είναι σε θέση να ανιχνεύουν τις ευκαιρίες και απειλές που προσφέρει η αγορά και να τις «φέρνουν στα μέτρα» της επιχείρησης. Ο σύμβουλος επιχειρήσεων πρέπει πρώτα από όλα να γνωρίσει καλά την επιχείρηση και στη συνέχεια μπορεί να προσφέρει μια πληθώρα υπηρεσιών. Τέτοιες υπηρεσίες σχετίζονται με την αναδιάρθρωση της οργανωτικής δομής και της λειτουργίας μιας επιχείρησης, με την καταγραφή και βελτίωση διαδικασιών, με την ανάπτυξη και λειτουργία συστημάτων διαχείρισης της ποιότητας, με τον στρατηγικό επιχειρησιακό σχεδιασμό (business planning), τις προτάσεις χρηματοδοτήσεων ακόμα και την ανάπτυξη του προσωπικού.

• Ποιοί είναι οι τομείς και τα θέματα που απασχολούν περισσότερο τις επιχειρήσεις;

Ανέκαθεν τις επιχειρήσεις τις απασχολούσε η βιωσιμότητα τους, η ανάπτυξη τους, η θέση τους στην αγορά, οι ανταγωνιστές τους και φυσικά οι αντιδράσεις των καταναλωτών. Σήμερα η επιχείρηση κι οι άνθρωποί της καλούνται να λαμβάνουν διαρκώς αποφάσεις που σχετίζονται με αυτούς τους παράγοντες. Οι αποφάσεις αυτές καθορίζουν όχι μόνο το άμεσο μέλλον της επιχείρησης αλλά και τη μακροπρόθεσμη εξέλιξή της.

• Ποιες είναι οι συμβουλευτικές υπηρεσίες και οι πρακτικές που ακολουθούνται σήμερα?

Όπως ανέφερα και στην αρχή υπάρχει μια πληθώρα υπηρεσιών που μπορεί να προσφέρει ένας σύμβουλος και αυτές οι υπηρεσίες εξαρτώνται από το μέγεθος της επιχείρησης, από την αγορά που δραστηριοποιείται αλλά και από τους ανθρώπους της επιχείρησης. Την δεδομένη στιγμή πολλές μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις αναζητούν λύσεις  χρηματοδότησης και μπαίνουν σε μια διαδικασία επιχειρηματικού σχεδιασμού (Business planning) με απώτερο στόχο τους να λάβουν επιχορηγήσεις από επιχειρηματικά προγράμματα όπως το ΕΣΠΑ. Ολοένα και περισσότερες επιχειρηματικές μονάδες υιοθετούν συστήματα διαχείρισης ποιότητας και προσανατολίζονται στην ιδέα της συνεχούς βελτίωσης και του προσανατολισμού στους πελάτες. Από εκεί και πέρα όσο μεγαλύτερο είναι το μέγεθος μια επιχείρησης τόσο μεγαλύτερες είναι κι οι ανάγκες της επιχείρησης. Σε μεγάλες επιχειρήσεις, οι υπηρεσίες αυτές μπορεί να σχετίζονται με τον ανασχεδιασμό (Business process management & Reengineering), με λύσεις γύρω από τη διαχείριση αποθεμάτων και την οργάνωση αποθηκών, με τον σχεδιασμό και την εγκατάσταση συστημάτων ERP (Enterprise Resource Planning) ή και με εξειδικευμένα πρότυπα ποιότητας όπως το ISO 14000 που είναι σύστημα περιβαλλοντικής διαχείρισης και το ISO 22000 που είναι Σύστημα Διαχείρισης Ασφάλειας Τροφίμων και Ποτών.

• Ποια είναι τα κυριότερα λάθη σε ένα επιχειρηματικό σχεδιασμό;

Να ξεκινήσω λέγοντας πως δεν επιθυμούμε να υπάρχουν λάθη σε ένα επιχειρηματικό σχέδιο. Με δεδομένο όμως πως σε ένα επιχειρηματικό σχέδιο τελικά προσπαθούμε να κάνουμε μια πρόβλεψη των οικονομικών στοιχείων της επιχείρησης σε ένα βάθος χρόνου –ας πούμε–  5 ετών, είναι πολύ δύσκολο να προβλέψουμε με απόλυτη ακρίβεια τα πάντα. Μικρές αποκλίσεις μπορεί να είναι λογικές και αποδεκτές. Μη αποδεκτά λάθη μπορεί να σχετίζονται με την ίδια την φύση της επιχειρηματική ιδέας, στην ποία στηρίχτηκε το επιχειρηματικό σχέδιο ή και με την μελέτη της αγοράς του κλάδου.

• Ποιο είναι αντίστοιχα το «μυστικό» μιας επιτυχημένης επιχειρηματικής πορείας;

Μυστικό σίγουρα δεν υπάρχει. Ούτε επιτυχημένη συνταγή υπάρχει. Κάθε επιχείρηση είναι μοναδική κι η πορεία της, οι προκλήσεις της και τα σταυροδρόμια της είναι μοναδικά. Είναι λάθος να προσπαθούμε να αντιγράψουμε χωρίς σκέψη επιτυχημένες πρακτικές, χωρίς να λαμβάνουμε υπόψη τη θέση και τα μοναδικά χαρακτηριστικά της επιχείρησής μας. Κατ’ εμέ το όπλο της επιχείρησης και το δυνατό της σημείο είναι οι άνθρωποι. Το ανθρώπινο κεφάλαιο της επιχείρησης, οι άνθρωποί της, αυτοί δηλαδή που μπορούν να κάνουν τη διαφορά και να αποτελέσουν το συγκριτικό της πλεονέκτημα έναντι των ανταγωνιστών της.

• Πόσο έχουν επηρεαστεί οι επιχειρήσεις από την κρίση στην αγορά;

Η κρίση κατά την άποψη μου έχει επηρεάσει και θα συνεχίζει να επηρεάζει άμεσα ή έμμεσα τις επιχειρήσεις στο σύνολο τους. Όταν μιλάμε για κρίση στην αγορά δεν μπορούμε να θεωρούμε ότι κάποιους δεν τους αγγίζει η κρίση. Σίγουρα κάποιες επιχειρήσεις θα αντιμετωπίσουν μεγαλύτερες και αντίστοιχα κάποιες άλλες μικρότερες δυσκολίες στην πορεία τους. Αυτός ο βαθμός δυσκολιών σχετίζεται άμεσα με το περιβάλλον στο οποίο δραστηριοποιείται μια επιχείρηση, αλλά και με την ίδια τη φύση της επιχείρησης. Ο κλάδος στον οποίο δραστηριοποιείται μια επιχείρηση, οι ανταγωνιστές της και το μέγεθος αυτών, τα δυνατά και αδύναμα σημεία της ίδιας της επιχείρησης, το μερίδιο που κατέχει στην αγορά ακόμα και δημογραφικοί ή γεωγραφικοί παράγοντες συμβάλλουν με το δικό τους τρόπο. Παρόλο που φαίνεται λοιπόν πως τα προβλήματα των επιχειρήσεων εν μέσω κρίσης είναι ίδια, η πραγματικότητα είναι τελείως διαφορετική.  Κάθε επιχείρηση έχει να αντιμετωπίσει τη δική της ξεχωριστή σειρά ευκαιριών και απειλών, δυνατοτήτων και προβλημάτων.

• Θα πρέπει ο σύμβουλος να υιοθετεί πρακτικές που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως «mass consulting», δηλαδή μια λύση «κοστούμι» για όλους ή λύσεις προσαρμοσμένες σε κάθε περίπτωση;

Κάθε επιχείρηση είναι και πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν ένας  μοναδικός και ξεχωριστός οργανισμός με τα δικά του μοναδικά χαρακτηριστικά. Σίγουρα επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον ίδιο κλάδο έχουν πολλά κοινά στοιχεία στην οργάνωση και λειτουργία τους αλλά και στον τρόπο που προσεγγίζουν την αγορά.  Θα πρέπει λοιπόν να λαμβάνονται υπόψη επιτυχημένες πρακτικές, σε καμία περίπτωση όμως δεν θα πρέπει να κάνουμε γενικεύσεις και να υιοθετούμε πρακτικές  mass consulting. Οι  περιοχές βελτίωσης της κάθε επιχείρησης είναι μοναδικές, άρα μοναδικές θα είναι και οι λύσεις που πρέπει να προτείνονται.

• Ποιες επιχειρήσεις θα βγουν κερδισμένες μέσα από αυτή την περίοδο;

Δύσκολο να απαντήσει κανείς. Σίγουρα κερδισμένες θα είναι όσες εστιάσουν τις προσπάθειες τους στη διατήρηση των πελατών τους. Με δεδομένο ότι σε μια επιχείρηση κοστίζει πολύ περισσότερο να δημιουργήσει ένα νέο πελάτη από ότι να διατηρήσει έναν υφιστάμενο πελάτη, η αφοσίωση -το Loyalty- των πελατών της επιχείρησης είναι ένας πολύ σημαντικός στόχος. Αν λάβουμε υπόψη και στατιστικές που μας υποδεικνύουν πως ένας δυσαρεστημένος πελάτης θα μιλήσει για την επιχείρηση μας τριπλάσιες φορές, από ότι ένας ευχαριστημένος, τότε το θέμα της εστίασης στους ικανοποιημένους πελάτες είναι ζωτικής σημασίας για μια επιχείρηση.

• Δημιουργεί η κρίση ευκαιρίες;

Ουδέν κακό αμιγές καλού λένε κι η οικονομική κρίση της Ελλάδας δεν αποτελεί εξαίρεση του ρητού αυτού. Όταν η οικονομία μιας χώρας αντιμετωπίζει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η Ελληνική, είναι μια χρυσή ευκαιρία, για όσους εργάζονται με οργανωμένο τρόπο και έχουν τα μάτια τους ανοικτά να εκμεταλλευτούν τις διάφορες ευκαιρίες που τους παρουσιάζονται.

• Έχει επηρεαστεί το πελατολόγιό του κλάδου σας από τα νέα οικονομικά δεδομένα;

Όπως ανέφερα, μια οικονομική κρίση επηρεάζει το σύνολο της οικονομία και της κοινωνίας. Κι η δική μου επιχείρηση όπως και όλες οι επιχειρήσεις δοκιμάζονται καθημερινά. Το σημαντικό είναι να είμαστε συνεπείς στη δουλειά μας και στους πελάτες μας.

• Πόσο έχει επηρεάσει τις επιχειρήσεις το πάγωμα των ευρωπαϊκών προγραμμάτων χρηματοδότησης;

Στην Ελλάδα ελάχιστοι άνθρωποι είχαν και έχουν την δυναμική να ξεκινήσουν μόνοι τους μια επιχείρηση. Το σύνολο των επιχειρήσεων έχει ανάγκη από προγράμματα οικονομικής ενίσχυσης. Τα Ευρωπαϊκά προγράμματα παρείχαν σημαντικά κίνητρα τόσο σε όσους ξεκινούσαν μια επιχείρηση όσο και σε υφιστάμενες επιχειρήσεις. Το πάγωμα των προγραμμάτων αυτών και η καθυστέρηση με τον αναπτυξιακό νόμο επηρεάζει δραματικά την επιχειρηματικότητα στη χώρα μας.

• Ποια είναι η προσωπική σας συμβουλή σε όσους σκέφτονται να «ξανοιχτούν» στον «επιχειρηματικό ωκεανό»;

Η απόφαση για τη δημιουργία μιας επιχείρησης είναι δύσκολη και καθαρά προσωπική. Πρέπει να ληφθούν υπόψη πολύ παράγοντες. Υπάρχουν δυσκολίες στο ξεκίνημα αλλά και στην πορεία που δύσκολα φαντάζεται κανείς. Πέρυσι τέτοια εποχή έκανα το δικό μου επιχειρηματικό βήμα. Μετά από ένα χρόνο λοιπόν αυτό που συστήνω σε κάποιον που σκέφτεται να μπει στον «επιχειρηματικό ωκεανό» είναι  γερό στομάχι και υπομονή. Ευκαιρίες υπάρχουν, αυτό που χρειάζεται κανείς είναι θέληση, επιμονή και υπομονή.

Κείμενο: Ευθύμιος Σαββάκης