Μια εναλλακτική λύση παραμένει πάντα το μετρό αλλά με το σύννεφο της τρομοκρατίας και όλα τα συναφή σενάρια περί χημικών επιθέσεων να πλανώνται, η επιλογή των λεωφορείων φαντάζει πιο ασφαλής. Ίσως να μην είναι η πιο γρήγορη λύση αλλά έχει θέα και προσφέρει ξενάγηση στην αγγλική πρωτεύουσα. Στον δρόμο για το σπίτι χαζεύω τα γεμάτα πλέον Hyde Park και Green Park με τις ριγέ ξαπλώστρες τους. Στην συνέχεια μπαίνουμε στην περιοχή του Knightsbridge και εκεί μετά από τα πολυτελή ξενοδοχεία και το καζίνο ξεπροβάλλει το πολυκατάστημα Harvey Nichols, ο μοναδικός λόγος για τον οποίον θα κατέβαινα από το λεωφορείο όσο κουρασμένη κι αν ήμουν. Ναι είμαι ένα από τα θύματα του σύγχρονου καταναλωτισμού, όχι δεν θα αναφερθώ στις φετεινές τάσεις της μόδας, ναι όλη αυτή η εισαγωγή ήταν για το Harvey Nichols  και για το αντίπαλο πολυκατάστημα Selfridges (ένα ακόμη αξιοθέατο που συναντάω στον δρόμο μου καθώς γυρίζω από την δουλειά διασχίζοντας την Oxford str.), όχι δεν σνομπάρω τα Harrods, διαχρονικά και κλασσικά παραμένουν ο απόλυτος εκπρόσωπος της χλιδής και της πολυτέλειας και όχι δεν πρόκειται για ένα ακόμη διαφημιστικό editorial. Όσο επιφανειακό και ας φαίνεται σαν θέμα το κείμενο αυτό έχει μια ιστορική προσέγγιση και παράλληλα αποτίει φόρο τιμής σε όλους τους Έλληνες που έρχονται για «weekend shopping στο Λονδίνο».

 Το Selfridges μετράει 95 χρόνια ζωής. Ιδρυτής του Αμερικανός και όχι Βρετανός ο Gordon Selfridge. Ήταν 48 χρονών όταν αποφάσισε να εγκαταλείψει την Αμερική, έχοντας ήδη πάρει σύνταξη από μια επιτυχημένη πορεία στη λιανική πώληση. Κι όμως το Λονδίνο, πόλη «απόσυρσής» του τον ενέπνευσε για ακριβώς το αντίθετο και τον Μάρτιο του 1909 ανοίγει το υπάρχον κατάστημα αξίας £400,000. Κύρια χαρακτηριστικά του ένα συντριβάνι και η επιγραφή «Ladies will refrain from conversation». Το Selfridges διπλασιάζεται σε μέγεθος με τα χρόνια ενώ το 1947 ο ιδρυτής του πεθαίνει. Από τότε μέχρι σήμερα το πολυκατάστημα έχει περάσει από αρκετά χέρια ακόμη και αντίπαλα του Gordon Selfridge. Χρονολογίες – σταθμοί το 1966 όταν ο Pierre Cardin αναλαμβάνει να σχεδιάσει τη νεανική γυναικεία σειρά «Miss Selfridge», το 1970 ανοίγει το ομώνυμο ξενοδοχείο ενώ το πολυκατάστημα καταστρέφεται από μια βόμβα του IRA και το 1990 το Selfridges βρίσκεται κάτω από πλήρη ανακαίνιση και ανακατασκευή για να δημιουργηθεί ο σημερινός «ναός». Εκτός από την Oxford str. στο Λονδίνο το μεγαλείο του Selfridges  δεσπόζει και στο Manchester Trafford και από το 2003 και στο Birmingham όπου κατασκευάστηκε από την γνωστή ομάδα αρχιτεκτόνων Future Systems.
 Η ιστορία του Harvey Nichols ξεκινάει από τις αρχές του 19ου αιώνα. Το 1813 ο Benjamin Harvey ανοίγει ένα μαγαζί με υφάσματα στην ταράτσα ενός κτιρίου στην γωνία Knightsbridge και Sloane str., εκεί όπου βρίσκεται μέχρι σήμερα. Το όνομα Nichols προστέθηκε το 1820 όταν η επιχείρηση πέρασε στα χέρια των θυγατέρων του Harvey αλλά και του συνταγματάρχη Nichols. To HN πέρασε από πολλές διαδικασίες αγοραπωλησίας και σήμερα ανήκει σε ιδιώτη. Την σημερινή του μορφή την απέκτησε το 1880 με μια επέκταση που υπέστη το 1932. Το 1996 άνοιξε HN στο Leeds, το 2000 στο Riyadh στη Σαουδική Αραβία, το 2001 στο Birmingham και το 2003 στο Manchester.

Τι περιλαμβάνουν όμως τα Selfridges και Harvey Nichols που τα κάνουν να θεωρούνται «ναοί»; Τμήματα μόδας, σπιτιού-διακόσμησης, ειδών διατροφής, ψυχαγωγίας, υγείας-ομορφιάς. Από έπιπλα μέχρι πιρούνια, περιποίηση από την κορφή έως τα νύχια, gourmet απολαύσεις και φυσικά ρούχα, υποδήματα και αξεσουάρ από τους πιο γνωστούς οίκους αλλά και από νεότερους σχεδιαστές. Άραγε είναι αρκετά όλα αυτά για να χαρακτηριστεί ένα πολυκατάστημα ως χώρος λατρείας με φανατικούς οπαδούς από όλη την Ευρώπη; Φυσικά και όχι. Οι ουσιαστικοί οπαδοί και όχι οι επιφανειακοί καταναλωτές τα λατρεύουν όχι μόνο γι αυτά που προσφέρουν αλλά κυρίως γι αυτό που αντιπροσωπεύουν, το πνεύμα μιας σύγχρονης και μοντέρνας κοινωνίας. Μεγάλο κομμάτι αυτής της κοινωνίας σίγουρα είναι οι δημιουργίες από σχεδιαστές όπως οι Marc Jacobs, Alexander McQueen, Yohji Yamamoto, John Galliano, YSL Rive Gauche, Missoni, Roberto Cavalli, D&G, Comme des Garcons, κ.α., οι χώροι καλλωπισμού μαλλιών και προσώπου, οι υπηρεσίες «personal shopping» και οι πιστωτικές κάρτες με αποκλειστικά οφέλη, επιπλέον εκπτώσεις, δωρεάν μεταποιήσεις, κ.α. Αυτό που μετράει όμως σε κάθε είδους κοινωνία είναι το «πρόσωπό» της, στην περίπτωση των Selfridges και Harvey Nichols οι βιτρίνες τους και η εσωτερική τους διακόσμηση.

 
 Κύριο χαρακτηριστικό και των δύο πολυκαταστημάτων είναι ο συνδυασμός παλιού με καινούριου, κλασικών με μοντέρνων στοιχείων αφού στεγάζονται σε νεοκλασικά κτίρια υιοθετώντας έναν πιο σύγχρονο πνεύμα διακόσμησης τόσο στις βιτρίνες τους όσο και εσωτερικά. Τα προσωπεία τους αλλάζουν τουλάχιστον ανά τρεις μήνες και κάθε φορά είναι και μία αποκάλυψη αφού δίνουν την αίσθηση θεατρικού σκηνικού, κινηματογραφικού πλατώ και οι περαστικοί μετατρέπονται σε θεατές μιας ιστορίας σε εξέλιξη. Τα προϊόντα που εκτίθενται στις βιτρίνες αποκτούν έναν συνοδευτικό ρόλο αφού εξυπηρετούν τις γενικότερες ανάγκες στησίματος. Τους τελευταίους δύο μήνες οι βιτρίνες του Selfridges εμπνέονται από την Βραζιλία και έχουν ως μόττο «How Brazilian hot are you?». Πάνω από την κεντρική είσοδο έχει στηθεί και ένα άγαλμα τεραστίων διαστάσεων πανομοιότυπο με το άγαλμα του Ιησού Χριστού στο Ρίο Ντε Τζανέιρο ενώ στο εσωτερικό του αντηχούν μουσικές και ήχοι που παραπέμπουν στην Βραζιλία χωρίς να λείπουν και οι live συναυλίες αλλά και οι διαγωνισμοί. Από την άλλη πλευρά το HN γεμίζει τις βιτρίνες τους με φλούο φουσκωτά αντικείμενα και σωλήνες δίνοντας μια techno απόχρωση στην γειτονιά του Knightsbridge.
 Το πόσο μεγάλη σημασία δίνουν οι ιθύνοντες-ιδιοκτήτες στην εμφάνιση φαίνεται και από το γεγονός ότι επιλέγουν γνωστούς αρχιτέκτονες και διακοσμητές. Οι Future Systems σχεδίασαν το Selfridges στο Birmingham, όπως ανέφερα και προηγουμένως ενώ ο Lord Foster και οι Hosker Moore & Kent το ΗΝ στη Σαουδική Αραβία. Τα ονόματα που επιλέγονται δεν είναι τυχαία αλλά  από τα πιο γνωστά στον χώρο τους και καινοτόμα στην δουλειά τους.
 Και επειδή κάθε κοινωνία στηρίζεται στην επικοινωνία τα HN και Selfridges υιοθετούν και έμμεσο τρόπο επαφής με το κοινό τους μέσω των περιοδικών που εκδίδουν. Με ομώνυμους τίτλους τα έντυπα αυτά έχουν κατά πρώτον λόγο διαφημιστικό σκοπό αλλά είναι εμπλουτισμένα με κείμενα και τηρούν τους κώδικες αισθητικής περιοδικών όπως τα i-D, Another Magazine, Sleaze, W, κ.α. Εκτός όμως από καλλιτεχνική διάθεση ειδικότερα το Selfridges έχει και καλλιτεχνική συνείδηση αφού αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους χορηγούς τόσο της Modern Tate Gallery όσο και ιδιωτικών εκθέσεων και καλλιτεχνών.

 Όσον αφορά στην ερώτηση Selfridges ή Harvey Nichols, η απάντηση είναι πολύ δύσκολη και η προσωπική μου άποψη παραμένει υποκειμενική όσο και αν προσπαθήσω για το αντίθετο. Όντας λίγο ρομαντική και προδίδοντας την καταναλωτική μου μανία θα απαντήσω το HN μόνο και μόνο για την βιτρίνα του πέρυσι τον Φεβρουάριο με το φόρεμα «ουράνιο τόξο» του Alexander McQueen  να ανεμίζει μέσα από το τζάμι και εγώ να προσπαθώ απεγνωσμένα για μια φωτογραφία.

Κείμενο: Αναστασία Παπαχρήστου